Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ магистранттары Армениядағы халықаралық радиоастрономия семинарына қатысты

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің магистранттары Айдана Абдирахман мен Айсұлу Мұхан радиоастрономия бойынша IAU I-HOW халықаралық воркшопына қатысуға грант иеленді. Халықаралық іс-шара 2026 жылғы 1–11 қыркүйек аралығында Армениядағы Бюракан астрофизикалық обсерваториясының базасында өтті.

IAU I-HOW халықаралық воркшопы радиоастрономия және астрофизика салаларында зерттеу жүргізіп жүрген жас ғалымдар, студенттер мен мамандар үшін маңызды ғылыми-білім беру алаңы болып табылады. Бағдарламаның негізгі мақсаты – қатысушылардың астрономиялық деректерді өңдеу және талдау бойынша практикалық дағдыларын дамыту, радиоастрономиялық зерттеулердің заманауи әдістерін меңгерту және халықаралық ғылыми ынтымақтастықты кеңейту.

Воркшоп барысында Айдана Абдирахман мен Айсұлу Мұхан заманауи радиотелескоптар арқылы алынған астрономиялық деректерді өңдеу және талдау бойынша практикалық тәжірибе жинақтады. Бағдарлама аясында әлемдегі жетекші радиоастрономиялық кешендердің бірі болып саналатын ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) және VLA (Very Large Array) телескоптарынан алынған деректермен жұмыс істеуге ерекше назар аударылды. Қатысушылар бақылау деректерін өңдеудің негізгі кезеңдерімен, оларды талдау тәсілдерімен және алынған ғылыми нәтижелерді интерпретациялау әдістерімен танысты.

Оқыту бағдарламасының маңызды бағыттарының бірі жұлдызаралық ортадағы молекулалық газды зерттеу болды. Магистранттар молекулалық сызықтарды талдаудың заманауи әдістерін меңгеріп, газ бұлттарының физикалық сипаттамалары, олардың химиялық құрамы, температурасы, тығыздығы және динамикасы туралы ақпарат алудың тәсілдерін үйренді. Мұндай зерттеулер жұлдыздар мен галактикалардың қалыптасуы мен эволюциясы кезінде жүретін процестерді тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.

Воркшоп бағдарламасының тағы бір маңызды бөлігі халықаралық ғылыми команда құрамында жұмыс істеу болды. Қатысушылар әртүрлі елдерден келген жас зерттеушілермен және мамандармен тікелей қарым-қатынас жасап, ғылыми мәселелерді талқылауға, бақылау нәтижелерін бірлесіп талдауға және зерттеу тәжірибесімен алмасуға мүмкіндік алды. Мұндай халықаралық орта кәсіби білімдерін тереңдетумен қатар, ғылыми коммуникация, ынтымақтастық және командалық жұмыс дағдыларын дамытуға ықпал етті.

IAU I-HOW воркшопына қатысу Айдана Абдирахман мен Айсұлу Мұханның кәсіби және ғылыми дамуы үшін маңызды кезең болды. Бағдарлама барысында алған білімдері мен практикалық дағдыларын олар алдағы ғылыми-зерттеу жұмыстарында, ғылыми мақалалар дайындауда, жеке зерттеулер жүргізуде және халықаралық ғылыми жобаларға қатысуда пайдалана алады.

Жас зерттеушілер үшін халықаралық обсерваториялардың нақты бақылау деректерімен жұмыс істеу мүмкіндігі ерекше құнды болып табылады. Бұл тәжірибе оларға радиоастрономиядағы қазіргі ғылыми тәсілдермен танысуға және заманауи бақылау деректерінің астрофизикалық зерттеулерде қалай қолданылатынын түсінуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар ҚазҰУ магистранттарының халықаралық воркшопқа қатысуы Қазақстан мен шетелдік ғылыми-зерттеу орталықтары арасындағы ғылыми байланыстарды нығайтуға ықпал етеді.

Іс-шара барысында магистранттар ғылыми зерттеулерді ұйымдастырудың заманауи тәсілдерімен және ғылыми нәтижелерді ұсыну тәжірибесімен де танысты. Олар шетелдік әріптестерімен перспективалы ғылыми тақырыптарды талқылап, радиоастрономиялық деректермен жұмыс істеу бойынша ұсыныстар алды және бақылау әдістерін әртүрлі астрофизикалық мәселелерді зерттеуде қолдану мүмкіндіктері туралы білімдерін кеңейтті.

Воркшоптың халықаралық ғылыми ортасы жаңа кәсіби байланыстар орнатуға және болашақтағы бірлескен ғылыми жобалар үшін негіз қалыптастыруға мүмкіндік берді. Мұндай халықаралық бағдарламалар жас зерттеушілердің академиялық дамуына, шетелдік ғалымдармен ынтымақтастық орнатуына және әлемдік ғылыми қауымдастыққа интеграциялануына кең жол ашады.

Айдана Абдирахман мен Айсұлу Мұханның халықаралық воркшопқа қатысу барысында жинақтаған тәжірибесі олардың кәсіби қалыптасуындағы және халықаралық ғылыми байланыстарын кеңейтудегі маңызды қадам болды. Осындай бағдарламалар Қазақстанның жас ғалымдарының ғылыми әлеуетін арттырып, олардың заманауи астрофизика мен радиоастрономия саласындағы халықаралық зерттеулерге белсенді қатысуына жаңа мүмкіндіктер береді.