ҚазҰУ докторантының Польшадағы ғылыми тағылымдамасы: төмен температуралар физикасы мен инновациялық зерттеулер бағытындағы тәжірибе

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті физика-техникалық факультетінің "8D07502-Стандарттау және сертификаттау (салалар бойынша)" білім беру бағдарламасының 3-курс докторанты Нұргүл Чигамбаева Польшаның Вроцлав қаласындағы В. Тшебятовский атындағы Польша Ғылым академиясының Төмен температуралар және құрылымдық зерттеулер институтында (INTiBS PAN) шетелдік ғылыми тағылымдамадан өтуде. Бұл маңызды ғылыми тағылымдама 2026 жылғы 1 қазан мен 31 қазан аралығында тәжірибелі шетелдік ғылыми кеңесші, техника ғылымдарының докторы Дария Шевчик жетекшілігімен жүзеге асуда.

Тағылымдаманың басты мақсаты – төмен температуралар физикасы, эксперименттік зерттеулер және заманауи жоғары дәлдіктегі өлшеу әдістері саласында терең практикалық тәжірибе жинақтау. INTiBS PAN – төмен температуралар физикасы, асқынөткізгіштік, қатты дене физикасы және әртүрлі заманауи материалдардың қасиеттерін кешенді зерттеуге маманданған беделді халықаралық ғылыми-зерттеу мекемесі. Мұндай жоғары деңгейдегі ғылыми ортада жұмыс істеу озық эксперименттік қондырғылармен, жаңашыл әдістемелермен және зерттеу үдерісін ұйымдастырудың халықаралық стандарттарымен танысуға мүмкіндік береді.

Докторанттың негізгі практикалық қызметі төмен температуралар және асқынөткізгіштік зертханасында өрбіп, мұнда Physical Property Measurement System (PPMS) заманауи өлшеу жүйесі қолданылады. Бұл жоғары технологиялық кешен материалдардың физикалық және жылу-физикалық қасиеттерін кең температуралық диапазонда және магнит өрістерінде жан-жақты зерттеуге арналған. PPMS жүйесімен жұмыс істеу докторантқа күрделі ғылыми жабдықтың жұмыс істеу принциптерін, зерттелетін үлгілерді дайындаудың нәзік тұстарын, эксперименттік үдерісті сапалы ұйымдастыруды және алынған мәліметтерді өңдеу әдістерін толық меңгеруге жол ашады.

Тағылымдама барысында материалдардың төмен температуралардағы жылулық қасиеттерін зерттеу үшін PPMS қондырғысының мүмкіндіктерін зерделеуге аса мән беріледі. Докторант өлшеулерді жүргізудің регламентімен, үлгілерді дайындау мен орналастырудың талаптарымен, физикалық параметрлерді тіркеу қағидаттарымен және алынған нәтижелерді терең талдау тәсілдерімен танысады. Практикалық жұмыс заманауи эксперименттік әдістерді жан-жақты игеруге, өлшеулердің дәлдігі мен қайталанымдылығына әсер ететін факторларды анықтауға бағытталған.

Тағылымдаманың маңызды бағыттарының бірі – төмен температура жағдайында тәжірибелер жүргізудің әдіснамалық аспектілерін тереңірек зерттеу. Үлгі мен өлшеу элементтері арасындағы сенімді жылулық байланысты қамтамасыз етуге, оңтайлы өлшеу шарттарын таңдауға, ықтимал қателік көздерін бағалауға және эксперименттік деректердің шынайылығына ерекше назар аударылады. Алынған теориялық және практикалық білім термофизикалық зерттеулердің жүргізілу қағидаттарын және жоғары дәлдіктегі жабдықтарды қолдану ерекшеліктерін айтарлықтай тереңдете түседі.

Заманауи өлшеу жүйелерімен жұмыс істеу өлшеулерді метрологиялық қамтамасыз ету, деректерді автоматты түрде өңдеу және алынған нәтижелердің дұрыстығын бағалау арасындағы өзара байланысты айқын түсінуге мүмкіндік береді. Практикалық қызметтен бөлек, тағылымдама шетелдік ғылыми институттағы зерттеу қызметінің ұйымдастырылу үлгісімен танысуға, кәсіби ортада пікір алмасуға және халықаралық әріптестікті нығайтуға үлкен мүмкіндік береді. Жетекшімен және зертхана мамандарымен тығыз қарым-қатынас жасау кәсіби көкжиекті кеңейтіп, жаңа зерттеу тәсілдерін меңгеруге ықпал етеді.

Сонымен қатар бұл ғылыми ізденіс орнықты дамудың жаһандық басымдықтарымен үндеседі: сапалы білім алуға ықпал етеді (ТДМ 4), озық инфрақұрылым мен инновациялық технологияларды қолдануды қамтиды (ТДМ 9), сондай-ақ халықаралық ынтымақтастық пен тәжірибе алмасуды дамытады (ТДМ 17).

Қорытындылай келе, INTiBS PAN институтындағы шетелдік ғылыми тағылымдама докторанттың кәсіби біліктілігін арттыруға, жоғары технологиялық жабдықтармен жұмыс істеу дағдыларын жетілдіруге және төмен температуралар физикасы саласындағы құнды білімін тереңдетуге айтарлықтай үлес қосады. Жинақталған тәжірибе диссертациялық зерттеуді сапалы аяқтауда, халықаралық деңгейде мақалалар дайындауда және ғылыми әлеуетті арттыруда маңызды рөл атқарады.